Kasua: Esmirnatik Varsoviarako hegaldi bat
Auzia hegaldi bateko bidaiari baten erreklamaziotik dator. Hegaldia 2023ko uztailaren 25ean egin zen Esmirnatik (Turkia) Varsoviara, eta hiru ordu baino apur bat gehiagoko atzerapenarekin iritsi zen helmugara. Argitaratu denaren arabera, atzerapenak bi arrazoi izan zituen. Batetik, hegazkina berandu iritsi zen Katowicetik zetorren aurreko hegaldian, aire-kontrolak Hungariako eta Errumaniako aire-espaziotik igarotzea mugatu zuelako eguraldi txarraren ondorioz. Bestetik, Esmirnatik irten aurretik matxura bat antzeman zen, eta bi ordu baino gehiago behar izan ziren konpontzeko. Bidaiariak bidaia horri dagokion 400 euroko kalte-ordaina erreklamatzen du.
Kontua zen ea aire-kontrolagatiko atzerapen-denbora kendu zitekeen, aire-konpainiaren eskuetatik kanpoko inguruabar gisa. Kenduz gero, gainerako atzerapena hiru ordutik beherakoa izango zen, eta ez zen kalte-ordainik egongo. Varsoviako epaitegi batek Europako auzitegiei eskatu zien argitzeko nola egin behar zen kontu hori.
Auzitegi Orokorrak urtarrilean esan zuena
2024ko urritik, gai jakin batzuei buruz estatuetako epaileek egiten dituzten galderei EBko Auzitegi Orokorrak erantzuten die, eta ez Justizia Auzitegiak; horien artean daude hegazkin-bidaiariei eman beharreko kalte-ordaina eta laguntza. 2026ko urtarrilaren 21ean, Auzitegi Orokorrak Varsoviako epaitegiari erantzun zion aire-kontrolaren erabaki bat aparteko inguruabartzat har zitekeela, haren arrazoia eta atzerapenaren iraupena edozein zirela ere, betiere aire-konpainiak erabaki horretan eraginik izan ez bazuen. Europako erregelamenduaren hitzaurreko paragrafo batean oinarritu zen, aire-trafikoaren kudeaketari buruzko erabakiak aparteko inguruabarrekin lotzen dituena.
Praktikan, interpretazio horrek argudio oso zabala jartzen zuen aire-konpainien esku: nahikoa zen aire-kontrolak hegazkina atzeratu zuela egiaztatzea, zergatik atzeratu zuen aztertu beharrik gabe.
Zergatik esku hartu duen Justizia Auzitegiak
Justizia Auzitegiak salbuespenez bakarrik berrikus ditzake Auzitegi Orokorraren erantzun horiek, EBko zuzenbidearen batasunerako edo koherentziarako arrisku larria dagoenean. Maciej Szpunar lehen abokatu nagusiak hala proposatuta egin zuen hori, eta martxoaren 12an erabaki zuen urtarrileko epaia berrikustea. Argitaratu denaren arabera, Justizia Auzitegiak Auzitegi Orokorraren erantzun bat prozedura mota honetan baliogabetzen duen lehen aldia da.
Zer dio orain Justizia Auzitegiak
Aire-kontrola aire-konpainien egunerokoaren parte da. Eremu bateko hegaldiak mugatzen edo aireratzeak atzeratzen dituzten erabakiak ohikoak dira aire-konpainien jardunean. Horregatik, ez dira berez “aparteko inguruabarrak”. Aparteko inguruabar bat egoteak bakarrik ematen dio konpainiari atzerapen luze batengatik kalte-ordaina ez ordaintzeko aukera.
Atzean dagoena da garrantzitsua. Kasu bakoitzean begiratu behar da zerk eragin zuen aire-kontrolaren erabakia. Apartekoa izan daiteke, adibidez, segurtasunez hegan egitea eragozten duen ekaitz oso larri bat. Aire-konpainiak ezin du esan murrizketa bat egon zela, eta kito: arrazoia frogatu behar du, eta atzerapena saihesteko arrazoizko neurri guztiak hartu zituela. “Aire-kontrolaren aitzakiak ez du balio jada erantzun automatiko gisa. Orain konpainiak mahai gainean jarri behar du benetan zer gertatu zen”, adierazi du Ortizek.
Zer aldatzen den hemendik aurrera
Aire-konpainiek azalpenak eman beharko dituzte. Jada ez da nahikoa erreklamazio bati erantzutean atzerapena aire-kontrolaren murrizketa batek eragin zuela esatea: konpainiak egiaztatu beharko du zerk eragin zuen murrizketa hori eta atzerapena ezin izan zuela saihestu. Hori frogatzen ez badu, denbora hori atzerapenaren iraupen osoan zenbatuko da, kalte-ordaina jasotzeko eskubidea zehaztean.
EB osoko epaileek irizpide hau aplikatuko dute. Justizia Auzitegiaren interpretazioak balio du antzeko erreklamazioak ebazten dituzten estatu kide guztietako epaitegientzat, eta Auzitegi Orokorrak urtarrilean emandakoa baztertzen du. Varsoviako epaitegiak irizpide horiekin ebatzi beharko du orain bidaiariaren kasua.
Merezi du jasotako erantzunak berrikustea. Aire-konpainia batek kalte-ordaina ukatu badizu atzerapena aire-kontrolagatik izan zela esate hutsarekin, erantzun horrek ez du kasua ixten. “Epai honek urtarrilean ireki zen ate bat ixten du; ate horrek kalte-ordainik gabe utziko zituen hiru ordutik gorako atzerapenak izan dituzten bidaiari asko”, zehaztu du abokatuak.
Zer dagokizun zure hegaldia berandu iristen bada
Hiru orduko edo gehiagoko atzerapenarekin iristen bazara helmugara, 250, 400 edo 600 euroko kalte-ordaina jasotzeko eskubidea izan dezakezu, hegaldiaren distantziaren arabera, salbu eta aire-konpainiak aparteko inguruabarren bat egon zela frogatzen badu. Eta, halako inguruabarrik egon arren, zain zauden bitartean konpainiak janaria eta edaria eman behar dizkizu, eta, gaua igaro behar baduzu, hotela eta hara joateko garraioa.
Jon Ortiz Larruzea abokatuak gomendatzen du hegazkinean sartzeko txartela, erreserba, aire-konpainiaren jakinarazpenak eta itxaronaldian egindako gastuen tiketak gordetzea, eta kasua itxitzat ez jotzea atzerapena “aire-kontrolagatik” izan zela erantzuten badizute. “Azalpen hori ez da nahikoa berez, eta kasu bakoitza desberdina da. Seguruena profesionalekin kontsultatzea da. ERREKLAMATUn zure kasua doan aztertzen dugu, eta argi esaten dizugu zer dagokizun. Erreklamatzeko zerbait badago, guztiaz arduratzen gara, eta irabazten badugu bakarrik kobratzen dugu: ez duzu ezer arriskatzen”.
